AVRUPA AJANSI (AVA) ÖZEL - İngiltere’de kullanılan yüzlerce elektrikli otobüsün, Çin tarafından uzaktan devre dışı bırakılabileceği iddiası güvenlik çevrelerinde endişe yarattı. İngiliz güvenlik uzmanları, Çin yapımı elektrikli otobüslerde yer alan olası bir “kill switch” (öldürme anahtarı) nedeniyle ülkenin toplu taşıma sisteminin risk altında olabileceğini savunuyor.
İNGİLTERE Ulaştırma Bakanlığı (DfT) ve Ulusal Siber Güvenlik Merkezi (NCSC), internete SIM kartlar aracılığıyla bağlı bu araçların teorik olarak dış müdahaleye açık olduğuna dikkat çekiyor. En kötü senaryoda, otobüslerin yolda durması veya tamamen kapatılması mümkün olabilir.
NORVEÇ SORUŞTURMASI ALARMI TETİKLEDİ
Endişeler, Kasım ayında Norveç’te Yutong otobüsleri hakkında yürütülen bir soruşturmanın ardından arttı. Soruşturmada, bu araçların üretici tarafından uzaktan durdurulabileceği veya kullanılamaz hale getirilebileceği ihtimali gündeme geldi.
Ancak araştırmacılar, şu ana kadar böyle bir “kill switch”in fiilen kullanıldığına dair hiçbir kanıt bulunmadığını vurguladı. Hükümetin güvenlik uzmanları da, otobüslerin uzaktan kapatılmasının ciddi ve acil bir tehdit oluşturmadığını savunuyor.
İNGİLTERE’DE 700 YUTONG OTOBÜS YOLLARDA
İngiltere genelinde şu anda yaklaşık 700 adet Yutong elektrikli otobüs hizmet veriyor. Stagecoach ve First Bus, bu araçları kullanan en büyük firmalar arasında yer alıyor ve her iki şirketin de 200’den fazla Yutong otobüse sahip olduğu belirtiliyor.
Geçtiğimiz ay Nottingham Belediyesi, tek katlı tüm otobüs filosunu Yutong elektrikli modellerle değiştirdiğini açıklamıştı. Belediye, 2026 sonuna kadar çift katlı otobüslerin tamamını da aynı şekilde yenilemeyi planlıyor.
NORVEÇ ÖNLEM ALDI, İNGİLTERE BEKLEMEDE
Norveç’te soruşturma sonrası otobüslere güvenlik duvarları ve ek siber uyarı sistemleri kurulurken, İngiltere’de benzer önlemlerin hayata geçirilmesine yönelik şu an için bir plan bulunmuyor.
SİYASİ VE DİPLOMATİK HESAPLAR
Whitehall kaynaklarının Telegraph gazetesine verdiği bilgilere göre, güvenlik endişelerine rağmen hükümetin Yutong otobüslerinin satışını durdurması beklenmiyor.
Gerekçe ise net: Çin sabotajına dair yeterli kanıt yok
.
Aynı kaynaklar, olası bir yasağın İngiltere-Çin ilişkilerinde diplomatik gerilim yaratabileceğini, bunun da Başbakan Sir Keir Starmer’ın ay sonunda Pekin’e yapacağı devlet ziyareti öncesinde istenmeyen bir durum olacağını ifade etti.
“Bunun gerçekten yaşandığına dair hiçbir kanıt bulamadılar,” diyen kaynaklar, tehdidin şimdilik teorik düzeyde kaldığını söylüyor.
SORU HÂLÂ AYNI
Tüm güvencelere rağmen kamuoyunda şu soru yankılanıyor:
İngiltere’nin toplu taşıması, yabancı bir gücün dijital kontrolüne mi emanet?